Wolfgang Borchert. Orduan, aukera bakarra daukazu!

Ez da Berbaratzan gerraren inguruko testu bat itzultzen dugun lehen aldia. Bada, bizileku dugun mundu inperfektu honen egoera eta gerrak egunerokotasunaren zati bihurtu direla ikusirik, ezinezkoa litzateke gaia aintzat ez hartzea. Gaurkoan Wolfgang Borchertek 1945 inguruan idatzitako manifestu bat dakarkizuegu. Hanburgoko idazleak inork baino hobeto jakin zuen gerra zer den, behin baino gehiagotan bidali baitzuten frontean borrokatzera. Orduan, aukera bakarra daukazu! idatzian gerrari bizkarra emateko deia egiten du Borchertek «Esan EZETZ!» aldarria behin eta berriz errepikatuz. Gehiegi luzatu gabe, testua irakurtzeko gonbita luzatzen dizuegu.

gerra

Orduan, aukera bakarra daukazu!

Zu. Makinako gizon eta lantegiko gizon. Bihar agintzen badizute ur-hodi eta eltze gehiago egin beharrean, altzairuzko kaskoak eta metrailadoreak egiteko, orduan, aukera bakarra daukazu:

Esan EZETZ!

Zu. Dendako neska eta bulegoko neska. Bihar agintzen badizute granadak betetzeko eta frankotiratzaileen fusilentzako mira teleskopikoak muntatzeko, orduan, aukera bakarra daukazu:

Esan EZETZ!

Zu. Fabrikaren jabe. Bihar agintzen badizute kosmetiko- eta kakao-hautsen ordez bolbora saltzeko, orduan, aukera bakarra daukazu:

Esan EZETZ!

Zu. Laborategiko ikertzaile. Bihar agintzen badizute orain arteko bizitzarekin bukatuko duen herio berri bat asmatzeko, orduan, aukera bakarra daukazu:

Esan EZETZ!

Zu. Zure gelan zauden olerkigile. Bihar agintzen badizute maitasun-olerkiak abestu beharrean, gorroto-olerkiak abesteko, orduan, aukera bakarra daukazu:

Esan EZETZ!

Zu. Gaixoaren ohe ondoko sendagile. Bihar agintzen badizute gizonak gerrarako prest daudela idazteko, orduan, aukera bakarra daukazu:

Esan EZETZ!

Zu. Pulpituko apaiz. Bihar agintzen badizute erailketa bedeinkatzeko eta guda kanonizatzeko, orduan, aukera bakarra daukazu:

Esan EZETZ!

Zu. Baporeko kapitain. Bihar agintzen badizute gari gehiago ez garraiatzeko, kanoiak eta tankeak baizik, orduan, aukera bakarra daukazu:

Esan EZETZ!

Zu. Hegazkin-zelaiko pilotu. Bihar agintzen badizute bonbak eta fosforoa hirien gainetik garraiatzeko, orduan, aukera bakarra daukazu:

Esan EZETZ!

Zu. Zure lan-mahaiko jostun. Bihar agintzen badizute uniformeak ebakitzeko, orduan, aukera bakarra daukazu:

Esan EZETZ!

Zu. Togadun epaile. Bihar agintzen badizute guda-kontseilura joateko, orduan, aukera bakarra daukazu:

Esan EZETZ!

Zu. Tren-geltokiko gizon. Bihar agintzen badizute muniziodun trenari eta tropak daramatzanari irteera-seinalea emateko, orduan, aukera bakarra daukazu:

Esan EZETZ!

Zu. Herriko gizon eta hiriko gizon. Bihar etortzen badira eta soldadutzara deitzen bazaituzte, orduan, aukera bakarra daukazu:

Esan EZETZ!

Zu. Normandiako ama eta Ukrainako ama; zu, Friskoko eta Londreseko ama; zu, Hoang Ho-ko eta Mississippiko ama; zu, Nepal eta Hamburgoko eta Kairo eta Osloko ama; munduko txoko guztietako amak, mundu osoko amak, bihar agintzen badizuete haurrak erditzeko, ospitale militarretarako erizainak eta guda berrietarako soldaduak sortzeko, mundu osoko amak, aukera bakarra daukazue:

Esan EZETZ! Amak, esan EZETZ!

Zeren, ez baduzue EZETZ esaten, ZUEK ez baduzue ezetz esaten, amak, orduan, orduan:

Itsasontzi handiak minaren minez isilduko dira lurrin-lainoz estalitako portu-hiri zaratatsuetan, eta uretan dagoen gorpu batek bezain astiro, uhinak eratuko dituzte portuko harresi hil eta bakartien aurka, mamut-gorpu erraldoien antzera; alga, gorbel eta maskorrez estaliak; behinola distiratsu eta burrunbatsu izandako gorpua, arrain ustelen hilerri-kiratsa dariola, higatua, ahula, hila.

Tranbiek, alanbre eta errailen altzairuzko eskeletoen ondoan bukatuko dute, kristalezko begidun kaiola zentzugabe ilunak bezala, dohakabeki maspilduak eta margoa altxaturik, teilatuan zuloak dituzten estalpe ustelduen atzean, kraterrek suntsitutako kale galduetan.

Isiltasun gris, trinko, berunkara bat iraulkatuko da, aseezin, handiagotuz; areagotzen joango da eskoletan eta unibertsitateetan eta antzokietan, kirol-zelai eta jolastokietan, modu lazgarri eta suntsikorrean ezin gelditurik.

Ardo alai gozoa hondatuko da mendi-hegalean, arroza lehortuko da lur idorrean, patata izoztuko da landu gabeko soroetan, eta behiek beren hanka bizigabe zurrunak zerurantz luzatuko dituzte iraulitako aulkien antzera.

Institutuetan mediku aparten aurkikuntza bikainak garraztuko dira, usteldu, onddoz bete eta lizundu.

Sukaldeetan, despentsetan eta sotoetan, hozkailu-biltegi eta ganbaretan, azken irin-zakuak, azken marrubi-potoak, kalabaza eta gerezi-zukua hondatuko dira. Iraulitako mahaien azpian eta puskatutako plateretan berdetuko da ogia, eta gurin ustelak xaboi likidoak bezalako kiratsa izango du; soroetako garauak golde herdoilduen ondoan atera gabe jarraituko du, akitutako armada baten eta kea darien adreiluzko tximinien antzera; txikitutako fabriken kebide eta tximiniak, amaigabeko belarrez estalirik, suntsituko dira, suntsitu, suntsitu.

Orduan, azken pertsona noraezean ibiliko da eguzki kiskalgarri eta pozoitsuaren eta balantzaka dabiltzan izarren azpian, erantzunik gabe eta bakarrik, heste birrindu eta birika ahituekin, ikaragarrizko hobi komunen eta porlanezko hiri erraldoi hutsen jainko hotzen artean bakarrik; azken pertsona, argala, eroa, irainka eta kexuka. Eta haren aiene izugarria: ZERGATIK? inork entzun gabe desagertuko da estepan, lehertutako hondakinen artetik hegaldatuko da, elizen hondarretan galduko da, bunker garaien aurka joko du, odol-putzuetara eroriko da, inork entzun gabe, erantzunik gabe, animalia gisako azken pertsonaren azken animalia-oihua.

Hau guztia egi bihurtuko da, bihar, agian bihar, agian gaur gauerako, agian gaur gauean, baldin eta, baldin eta, baldin eta ez baduzue EZETZ esaten.

Maddalen

One thought on “Wolfgang Borchert. Orduan, aukera bakarra daukazu!

  1. Pingback-a: Ehungarrenez | Berbaratza

Zer deritzozu?

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Aldatu )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Aldatu )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Aldatu )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Aldatu )

Connecting to %s